|
Darwin's Werken
prospectus ca. 1885
|
Het is
nauwelijks voor te stellen, maar de uitgeverij is, uit noodzaak,
voortgekomen uit de tabakhandel.
Godert Ezechiël Cohen I (ca. 1700-1780), zoon van tabakhandelaar
Ezechiël Salomon Cohen (ca. 1670-1744), verhuisde omstreeks 1720
naar Nijmegen om daar de tabakhandel uit te breiden.
De handel
floreerde en bij zijn dood liet hij zijn kinderen goed verzorgd
achter. Zijn zoon Ezechiël Godert I (1753-1813) verloor echter bijna
zijn gehele bezit tijdens de Franse bezetting vanwege de extreem
hoge heffingen op inkomsten en bezittingen. Bij zijn dood in 1813
bleven zijn weduwe en kinderen berooid achter. Om het hoofd boven
water te houden ging zijn zoon, Godert Ezechiël II (1803-1876)
werken bij een boekhandel om het vak van boekhandelaar te leren. Dit
was van 1820 tot 1824. Om in hun levensonderhoud te voorzien,
besloten Godert en zijn moeder in 1824 om tegen betaling boeken uit
te lenen uit de grote boekenverzameling die hun vader/echtgenoot had
achtergelaten.
Dit was het begin van wat later een florerende
uitgeverij zou worden. Gewapend met zijn vakkennis, opgedaan tijdens
zijn leerperiode in de boekhandel, bouwde Godert zijn
leesbibliotheek verder uit en opende op 6 Maart 1827 een commerciële
leesbibliotheek, gevestigd aan de Ganzenheuvel 419 te Nijmegen. Uit
deze leesbibliotheek is, voor zover bekend, nog maar één exemplaar
overgebleven, Victor Hugo's
Bug-Jargal uit 1835 met voorin nog het etiket van de
leesbibliotheek met het boeknummer.
In de
advertentie, die Godert plaatste in de Nijmeegsche Courant, lezen we
dat hij zijn "geachte medeburgeren" een ruime keus biedt uit meer
dan 800 werken, waaronder "Geschiedenissen, Gedichten,
Reisbeschrij- vingen, Romans, Tooneelspelen en anderen, in de
Hollandsche, Fransche en Hoogduitsche talen, waarbij werken van Sir
Walter Scott en andere geachte Schrijvers". Alle boeken werden
vermeld in een catalogus die men voor 10 cent kon kopen. Voor die
tijd was het een zeer omvangrijke bibliotheek. Het ging goed met het
bedrijf en in 1836 was de collectie uitgebreid tot 3562 werken en in
1841 tot 5483 werken. Dan in 1853 overlijdt zijn vrouw Judic in het
kraambed en stort Godert volkomen in. Hij kan het leven niet meer
aan en zijn bibliotheek raakt in verval. Maar in 1860 neemt zijn
oudste zoon Ezechiël Godert II (1847-1909) het heft in handen, amper
dertien jaar oud.
Ezechiël probeert orde in de bibliotheek te
scheppen en begint met weinig geld winkelrestanten in te kopen.
Vanaf ongeveer 1865 gaan de zaken dan weer voorzichtig de goede kant
op en in die tijd begint zijn jongere broer Martin Godert
(1851-1906) Ezechiël bij te staan. De zaak wordt dan onder de naam
E.G. Cohen door de broers gezamelijk in Nijmegen voortgezet. In
1868 ontvingen de broers een erfenis van een neef van hun vader die
geen kinderen had.
Met dit geld
vestigde Ezechiël zich in 1871 als zelfstandig boekhandelaar en
antiquaar in Arnhem. Martin bleef de zaak voortzetten in
Nijmegen. Op steeds grotere schaal worden winkel- en
uitgeversrestanten opgekocht.
In 1876
wordt nog een
aantal boeken
door Ezechiël Godert, in Arnhem, en zijn vader Godert, in
Nijmegen, gezamenlijk uitgegeven. Na de dood van hun vader in
1876 zette Martin het bedrijf van zijn vader nog twee jaar voort
onder de naam Martin Cohen, Nijmegen. In 1877 geven de beide
broers nog een boek gezamenlijk uit:
Gustave
Droz, uit mijn leven als vrijgezel, echtgenoot en
vader. Op 15 Mei 1878 richtten de twee broers de firma
Gebroeders E. & M. Cohen op, gevestigd te Arnhem en Nijmegen.
~~~~~
FKlik
op de plaatjes voor vergroting.
|
|
